Кинематика: кыймылдын сүрөттөлүшү
Бир калыптагы жана бир калыпта ылдамдатылган кыймыл, орточо ылдамдык, эркин түшүү.
Бир калыптагы кыймыл жана орточо ылдамдык
Бир калыптагы кыймылда $s = vt$. Бири-бирине карай кыймылда жакындашуу ылдамдыгы $v_1 + v_2$, бир багытта — $|v_1 - v_2|$.
Орточо ылдамдык — бүт жолду бүт убакытка бөлгөнү: $v_{\text{орт}} = \dfrac{s}{t}$. Ал ылдамдыктардын орточо арифметикалыгы эмес! Жолдун жарымдары $v_1$ жана $v_2$ ылдамдык менен өтүлсө, $v_{\text{орт}} = \dfrac{2v_1v_2}{v_1 + v_2}$.
Бир калыпта ылдамдатылган кыймыл
$$v = v_0 + at, \qquad s = v_0 t + \dfrac{at^2}{2}, \qquad v^2 - v_0^2 = 2as.$$
Акыркы формулада убакыт жок — ал тормоз жолун табууда ыңгайлуу: $s = \dfrac{v_0^2}{2a}$.
Эркин түшүү жана горизонтко бурч менен ыргытуу
Эркин түшүүдө $a = g \approx 10$ м/с²: $h = \dfrac{gt^2}{2}$, $v = \sqrt{2gh}$.
Горизонтко $\alpha$ бурч менен $v_0$ ылдамдык менен ыргытылган дененин учуу узундугу $L = \dfrac{v_0^2 \sin 2\alpha}{g}$, ал $\alpha = 45^\circ$ болгондо эң чоң.