Динамика: Ньютондун мыйзамдары

Ньютондун мыйзамдары

- I: денеге күч аракет кылбаса (же күчтөр теңдешсе), ал тынч турат же бир калыпта түз сызыктуу кыймылдайт. - II: $m\vec a = \vec F_1 + \vec F_2 + \cdots$ — ылдамдануу тең аракеттүү күчкө пропорциялуу. - III: эки дене бири-бирине чоңдугу барабар, багыты карама-каршы күчтөр менен аракет кылат.

Маселе чыгаруу тартиби: денеге аракет кылган бардык күчтөрдү чийүү, октарды тандоо, ар бир ок боюнча II мыйзамды жазуу.

Сүрүлүү жана жантайма тегиздик

Сыдырылуу сүрүлүү күчү $F_{\text{сүр}} = \mu N$. Горизонталдык бетте $N = mg$, ошондуктан сүрүлүү менен гана басаңдаган дененин ылдамдануусу $a = \mu g$.

$\alpha$ бурчтуу жантайма тегиздикте оордук күчүнүн тегиздик боюнча түзүүчүсү $mg\sin\alpha$, ага перпендикулярдуусу $mg\cos\alpha$. Сүрүлүүсүз тегиздикте $a = g\sin\alpha$.

Салмак

Салмак — дененин таянычка басым күчү. Ылдамдануусу $a$ өйдө карай болгон лифтте $P = m(g + a)$, ылдый карай болсо $P = m(g - a)$. Эркин түшүүдө $P = 0$ (салмаксыздык).